 |
| Sponsors |
|
Gouden Sponsors:
Zilveren Sponsors:
Bronzen Sponsors:
Gewone Sponsors:
|
|
 |
 |
 |
|
 |
 |
 |
|
|
HET VERNIETIGINGSTEAM IN HET VIZIER NEMEN
Het EU project IPODD neemt een pragmatische aanpak t.o.v. IBD door te focussen op de laatste fasen van darmbeschadiging.
Sergio Pistoi, IPODD Public Information Officer*
Als criminelen achter de inflammatoire darmziektes (IBD) zaten, zou het een terroristische bende zijn, niet enkele eenzame misdadigers. Tientallen voorbestemde genen, het immuunsysteem en nog een hoop andere onbekende factoren zweren samen om IBD te bepalen. Er is geen poppenspeler die aan de touwtjes trekt bij deze ziektes, maar eerder een ingewikkeld netwerk van oorzaken dat uiteindelijk leidt naar chronische ontsteking en darmschade.
Bij het bestrijden van terroristen -echte of biologische- volgens onderzoekers zijn er twee strategieën. Aan de ene kant kijken ze naar het geheel en zoeken ze informatie over de hiërarchie en organisatie. Maar tezelfdertijd moeten ze ook de schade beperken en de verdachten grijpen vooraleer ze schade kunnen aanrichten.
Het IPODD project, dat gefundeerd wordt door de EU, volgt duidelijk de laatste aanpak. In plaats van de oorzaken van IBD te ontrafelen, focust het project zich op de laatste stappen van ontsteking, degene die leiden naar een meer directe gastro-intestinale schade.
Het idee achter IPODD is pragmatisch: deze stappen blokkeren vermijdt niet noodzakelijk het voorkomen van IBD maar zal hopelijk de ergste gevolgen voor patiënten kunnen voorkomen.
Over IPODD
IPODD (een acroniem voor "Intestinal Proteases: Opportunity for Drug Discovery") werd in 2008 gelanceerd met €3 miljoen aan fondsen van de EU seventh framework program (FP7) en zal aflopen in juli 2011. Het project brengt de expertise van 13 onderzoeksteams van 7 landen samen.
Het werk van IPODD focuste zich op matrix metalloproteases (MMPs), een familie van enzymen die zich bevinden op het einde van de ontstekingscascade. Deze moleculen zijn misschien niet verantwoordelijk voor de ontsteking zelf, maar zijn betrokken bij de laatste stappen die leiden tot darmschade.
Door hun mogelijkheid om proteïnes af te breken (protease is een algemene term om "proteïneafbrekende enzymen" aan te duiden), zijn MMPs een soort van "vernietigingsteam" in de voorhoede van ontsteking. Ze lossen de proteïnes op in de matrix (de plaats rond de cellen), maken plaats voor witte bloedcellen, en ze activeren andere molecules die verband houden met IBD, zoals cytokines, die ook ontstekingsbevorderend werken.
MMPs kunnen ook de structurele proteïnen aanvallen die de mucosale wand samenhouden, resulterend in de afbraak van darmweefsel. Ongeveer 25 MMPs zijn gekend bij mensen.
Proteasen in IBD achtervolgen
Een belangrijk deel van IPODD's werk was uit te zoeken welke MMP's actief waren in IBD en hun specifieke rol in deze ziekte te bestuderen.
Onderzoekers vergeleken de verdeling van verschillende MMPs in normale darmen met diegene in door IBD aangetaste darmen, en keken naar de activiteit van hun overeenkomstige genen in patiënten.
Al deze studies leidden tot de identificatie van verschillende MMPs die betrokken zijn bij IBD. Ze gaven ook een beter beeld van hoe deze proteasen interageren met andere componenten van ontsteking, zoals cytokynes en groeifactoren, zodat de kennis over de laatste stappen van IBD vergroot werd.
Nieuwe doelen voor geneesmiddelen
Naast het zoeken naar de rol van proteasen, onderzochten de IPODD onderzoekers ook strategieën om hun activiteit in het spijsverteringsstelsel van de mens te blokkeren.
De meeste van de vandaag verkrijgbare geneesmiddelen voor IBD werken door de functie van het immuun systeem te onderdrukken of te veranderen. Jammer genoeg hebben deze behandelingen significante bijwerkingen en zijn ze niet erg effectief voor sommige patiënten.
Proteasen in het vizier nemen kan helpen bij de ontwikkeling van betere geneesmiddelen omdat de activering van MMPs een gebeurtenis is die plaatsvindt in nagenoeg alle patiënten.
IPODD focuste zich op een familie van moleculen genaamd TIMPs (Tissue Inhibitors of MetalloProteases), dewelke bekend staan om natuurlijke remmers te zijn van MMPs. Voorlopige resultaten toonden aan dat TIMPs de actie van MMPs kunnen tegengaan en de ontsteking in labomodellen van IBD kunnen reduceren.
Vertrekkend van deze resultaten, zoeken de onderzoekers nu naar samenstellingen die de gastro-intestinale productie van TIMPs kunnen verhogen. Dergelijke samenstellingen, of de TIMPs zelf, worden misschien kandidaten voor geneesmiddelen die mogelijk nuttig zijn in IBD.
Het belang van microben
Een kerndoelstelling van IPODD was om een andere bron van proteasen te onderzoeken: de triljarden bacteriën die in het menselijke spijsverteringsstelsel leven.
Men kan het belang van deze micro-organismen nauwelijks overdrijven: Van het afweren van infecties tot het verteren van voedsel, en waarschijnlijk geen enkele gastro-intestinale functie die niet beïnvloed wordt door intestinale bacteriën.
IPODDs wetenschappers hebben ontdekt dat vele MMPs, die gevonden worden in het menselijke spijsverteringsstelsel, inderdaad geproduceerd worden door bacteriën en niet door ons eigen organisme. De onderzoekers vonden ook bewijzen dat deze, door bacteriën gemaakte proteasen, zouden kunnen bijdragen tot de ontwikkeling van IBD.
Deze resultaten tonen aan dat darmbacteriën een bron van proteasen in IBD kunnen zijn en hebben onderzoekers ertoe aangezet om deze micro-organismen te ontginnen voor natuurlijke remmers van MMPs, hetgeen nuttig kan zijn als geneesmiddel. Zoals verwacht vonden ze een aantal door bacteriën geproduceerde remmers in het menselijk spijsverteringsstelsel.
Eén perspectief nu is het selecteren of maken van een darmbacterie die deze remmers van MMPs kan produceren. Deze kunnen dan ooit gebruikt worden als een probiotische therapie om patiënten te helpen, eerder dan een geneesmiddel.
Proteases en opstoten
Zoals veel patiënten weten, volgen opstoten van IBD vaak na een stressvolle gebeurtenis. Verschillende studies hebben de link tussen zenuwen, de hersenen en het immuunsysteem bevestigd bij het risico op een opstoot van een chronische ontsteking.
Zijn proteasen betrokken bij opstoten die door stress werden uitgelokt? Om deze vraag te beantwoorden, ging IPODD te rade bij groepen met kennis van zenuw-spijsvertering-interacties (een discipline gekend als neurogastro-enterologie), en hun antwoord is: ja.
Inderdaad, de IPODD onderzoekers vonden bewijs dat MMPs betrokken zijn in door stress uitgelokte colitis, een studiemodel voor opstoten.
Deze resultaten suggereren dat het tegenhouden van proteasen misschien ook zou kunnen helpen het effect van stress bij IBD patiënten te beperken en de remissietijd tussen opstoten te verlengen.
Kijken naar de toekomst
Het IPODD project opent nieuwe perspectieven in IBD. Zoals typisch is aan toponderzoek brengt het ook een aantal vragen met zich mee.
Wat is de exacte rol van proteasen in IBD? Kan een geneesmiddel ontwikkeld worden dat MMPs remt, zonder onaanvaardbare nevenwerkingen? Zullen we in staat zijn darmbacteriën te gebruiken om ontstekingen te remmen?
Hopelijk zullen toekomstige studies, vertrekkende van IPODDs resultaten, deze en vele andere zaken aanpakken.
De IPODD onderzoekers, echter, raden aan tot voorzichtigheid wanneer ze denken aan toekomstige applicaties voor patiënten.
"IPODD was een basis onderzoeksproject en enkel verdere studies zullen uitwijzen of het uiteindelijk leidt tot klinische applicaties" zegt David Grundy, een professor in biomedische wetenschappen aan de universiteit van Sheffield die het IPODD project coördineert. "Maar de vergaarde kennis heeft het veld weer vergroot en wijst naar nieuwe en interessante wegen."
Een lijst van wetenschappelijke publicaties, voortkomend uit het werk van IPODD is hier terug te vinden.
* Sergio Pistoi is een freelance wetenschappelijk schrijver en consulent met een doctoraat in meleculaire biologie. Hij werkt ook als een communicatie consulent en Public Information Officer voor onderzoeksorganisaties en EU projecten.
|
|
 |
 |
 |
|
|
|
|
|
Eerste stap naar nieuwe therapie voor de behandeling van chronische darmziekten
(05-07-2010) Wetenschappers verbonden aan VIB (Vlaams Instituut voor Biotechnologie) en de Universiteit Gent tonen aan dat het eiwit A20 een belangrijke beschermende functie uitoefent bij ziekten die gepaard gaan met chronische darmontsteking. Dit maakt A20 tot een beloftevol therapeutische doelwit en opent de weg naar een nieuwe ontstekingsremmer.
Chronische darmontsteking
Een ontsteking is een normale beschermingsreactie tegen weefselschade en infecties. Deze afweerreactie is heel specifiek en is pas mogelijk na een hele cascade van signalen. Soms loopt er echter iets fout in de keten van reacties waardoor het ontstekingsproces uit de hand loopt of zelfs ongewenste reacties worden opgewekt tegen lichaamseigen stoffen. De ziekte van Crohn en colitis ulcerosa zijn beide chronische ontstekingsaandoeningen van het maag-darmkanaal. Het op hol geslagen immuunsysteem intomen is dé voor de hand liggende behandeling van dit soort ziektes. En hiervoor is een grondige kennis van het hele proces onontbeerlijk.
TNF, NF-κB en A20
Het eiwit NF-κB speelt een kritische rol in een ontstekingsreactie en wordt o.a. geactiveerd door TNF dat door witte bloedcellen wordt aangemaakt en als een soort boodschapper molecule tussen verschillende celtypes fungeert. Dit leidt o.a. in de cel tot de productie van A20, een eiwit dat de NF-κB activering terug afzet en tevens het afsterven van cellen kan verhinderen.
A20, nieuw therapeutisch doelwit
Om de fysiologische rol van het eiwit A20 te achterhalen onderzochten Lars Vereecke en collega's onder leiding van Geert van Loo en Rudi Beyaert muizen waarvan de darmepitheelcellen (cellen die de darmwand bekleden) het eiwit A20 niet kunnen aanmaken. Uit hun experimenten blijkt dat de darmepitheelcellen van deze muizen zeer gevoelig zijn voor TNF-geïnduceerde celdood waardoor ze veel sneller chronische darminflammatie ontwikkelen. Afbraak van het darmepitheel geeft de kans aan bacteriën om binnen te dringen in het darmweefsel met een systemische ontstekingreactie tot gevolg.
In normale of gezonde toestand is de rol van het eiwit A20 eerder beperkt. A20 speelt vooral een beschermende rol in condities zoals darmbeschadiging of -ontsteking. Deze studie bevestigt ook de resultaten van een genoomwijde analyse bij een groot aantal patiënten waaruit bleek dat defecten in A20 een rol kunnen spelen bij de ontwikkeling van de ziekte van Crohn. Het eiwit A20 blijkt dus een interessant doelwit voor de ontwikkeling van nieuwe therapieën voor chronische darmontsteking.
Over het onderzoek
Het onderzoek gebeurde door Lars Vereecke en collega’s onder leiding van Geert van Loo en groepsleider Rudi Beyaert in het VIB Departement Moleculair Biomedisch Onderzoek, UGent en werd deels gefinancierd door Belspo, IWT, FWO-Vlaanderen, en de Vlaamse Overheid (Odysseus type II), UGent en VIB.
Voor patiënten met vragen
Iedereen kan met vragen omtrent dit en ander medisch gericht onderzoek terecht op: patienteninfo@vib.be.
< terug
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Leerstoel in inflammatoire darmziekten
Artikel uit Infu UZ van oktober 2009 (UZ Leuven) n°161 blz 8
Rector Mark Waer stelde ons erelid Prof. Dr. Paul Rutgeerts (dienst interne geneeskunde, endoscopie) op 10 september 2009 aan als diensthoofd (titularis) van de leerstoel " Darmziekten met een ontstekingsbeeld" - IBD inflammatory Bowel Disease.
De Leerstoel werd voor de derde maal toegekend aan de IBD-groep. Met de fondsen van de leerstoel die loopt tot 2013 wordt het onderzoek van jonge vorsers, gefinancierd. De IBD-groep onderzoekt de wijze waarop de ziekte ontstaat en de opeenvolgende fasen van IBD en de mogelijkheden van nieuwe behandelingswijzen. Naast het onderzoek van de werking van medicijnen bij patiënten (klinisch farmacologisch onderzoek) gebeurt er een studie naar de mogelijke erfelijke factoren en een dierexperimenteel onderzoek. Deze onderzoeken gebeuren multidisciplinair, onderlinge samenwerking.
Samenwerking met de afdelingen morfologie en moleculaire pathologie, klinische immunologie, het experimentele lab geneeskunde , moleculaire celbiologie en het lab voor farmaceutische ( verband houdend met geneesmiddelen) biochemie leveren belangrijke inzichten in de ontstaansmechanismen van de ziekten en ook onmiddellijk klinisch bruikbare resultaten.
Leerstoel: een spraakgebruik uit de academische wereld, die aanduidt dat een bepaalde leeropdracht en onderzoeksopdracht gefinancierd word onder leiding van een hoogleraar.
Morfologie: de wetenschap van de bouw en de vorm (anatomie) van de levende organismen, ook de bouw, vorm en inhoud van de cel.
Moleculaire pathologie: de veranderingen die een ziekte veroorzaakt in de cel.
Immunologie: de reactie van de cel op lichaamsvreemde of zoals bij IBD op lichaamseigen cellen.
Biochemie: de reactie van een levend wezen, cel op een scheikundige (chemische) stof.
< terug
|
|
|
|
|
|
| Ledenaantal |
|
Ons ledenaantal op:
16/06/2013
4902
|
|
|
|
|
| Facilitair document |
|
Klik hier om het aanvraagformulier voor het facilitair document (ook wel 'toiletpas' genoemd) te downloaden.
|
|
|
|
|
| Ventoux-event 2012 |
|
Alle informatie over ons Ventoux-event 2012 verzameld op één pagina:
|
|
|
|
|
| Life and IBD |
|
Interessante, interactieve site over leven met IBD:
|
|
|
|
|
| EFCCA |
|
Lees het EFCCA magazine: (engels)
|
|
|
|
|
|
