Constipatie bij IBD

Prof. Dr. Fazia Mana

UZBrussel

Bij IBD patiënten staat diarree meestal op de voorgrond en wordt zelden of nooit gesproken over constipatie. Dit betekent echter niet dat constipatie niet voorkomt bij IBD patiënten. Dit kan te wijten zijn aan de ziekte zelf maar ook een andere oorzaak hebben die niets met de inflammatoire darmziekte te maken heeft.

Definitie van constipatie:

Het stoelgangspatroon varieert van persoon tot persoon. Er zijn gezonde mensen die maar 3 x per week naar het toilet gaan en andere 3 x per dag en zonder dat een ziekte aanwezig hoeft te zijn.

Er werd dan ook een definitie afgesproken voor verstopping of constipatie namelijk wanneer de ontlasting minder dan drie keer per week of alleen na hard persen tot stand komt. Klachten zoals het zich moeten behelpen met de vinger om naar het toilet te kunnen gaan of het gevoel van onvolledige lediging van de darmen worden ook als abnormaal beschouwd.

Oorzaken van constipatie

Constipatie kan verschillende oorzaken hebben maar is bij jonge mensen zonder IBD vaak een kwestie van levenswijze. De darm is een orgaan dat door contracties de stoelgang voortduwt en dit werkt over het algemeen beter indien voldoende volume en vocht aanwezig zijn. Het volume van de stoelgang wordt bepaald door de hoeveelheid vezels. Bij de meeste jonge mensen volstaat dan ook een aanpassing van de levenswijze met eten van meer vezels en meer laxerende voedingsmiddelen, meer drinken, de drang om naar het toilet te gaan niet uitstellen en meer bewegen.

Constipatie kan echter ook andere oorzaken hebben zoals een algemeen vertraagde darmwerking, functiestoornissen van het laatste deel van de dikke darm of kleine bekken (terminale constipatie) of slechte werking van de sluitspier. Bij scheurtjes ter hoogte van de sluitspier ( fissuren) zal er een reactieve spanning ontstaan door de pijn met als gevolg constipatie. Anale fissuren worden frequent vastgesteld bij patiënten met IBD. In zeldzame gevallen geeft ook darmkanker aanleiding tot constipatie als eerste symptoom.

Soms kan een harde droge bol stoelgang (fecaloom) ontstaan in de darm, meestal ter hoogte van het einde van de dikke darm die geen normale doorgang van stoelgang meer

toelaat met diarree als gevolg. Dit wordt overloop diarree genoemd en wordt het vaakst gezien bij bedlegerige oudere mensen omdat ze een combinatie hebben van minder bewegen, minder inname van vocht en vezels, een luiere darm en een verminderde reflex om naar het toilet te gaan.

Ook aandoeningen buiten de darm kunnen aanleiding geven tot constipatie zoals een slecht werkende schildklier of teveel calcium in het bloed. Bij vrouwen zien we ook vaak een veranderd stoelgangspatroon rond de tijd van de menstruatie of menopauze door hormonale invloed. Ook bepaalde ziektes van het zenuwstelsel zoals Parkinson of spierziektes kunnen aanleiding geven tot constipatie.

Het gebruik van sommige geneesmiddelen kan ook aanleiding geven tot constipatie. De beste gekende zijn sommige pijnstillers (morfineachtige, codeïne), anti-depressieva, ijzerpreparaten of medicatie tegen buikkrampen maar ook andere geneesmiddelen zoals middelen tegen kanker of middelen die vrij worden verkocht in de drogisterij kunnen constipatie veroorzaken. Het is dus zeer belangrijk dit allemaal te vermelden bij een bezoek aan de dokter.

Bijkomende onderzoeken

In functie van het verhaal van de patiënt, de aanwezigheid van alarmerende symptomen (bloedverlies, vermagering, plotse verandering stoelgangspatroon), de leeftijd en het lichamelijk onderzoek zal de arts beslissen of verdere onderzoeken nuttig zijn. Naast klassieke onderzoeken zoals een bloedonderzoek (schildklier, calcium etc) en een colonoscopie (obstakels die de constipatie kunnen verklaren) bestaan er specifieke onderzoeken om de functie van de darm na te gaan.

Specifiek bij IBD

Bij patiënten met IBD kan constipatie worden veroorzaakt door dezelfde aandoeningen als deze van niet-IBD patiënten maar zijn er ook een paar oorzaken die specifiek gerelateerd zijn aan de ziekte.

1. Vernauwingen van de darm door de ziekte zelf. Dit geeft echter meestal aanleiding tot een ander soort klachten (subobstructie klachten) namelijk hevige krampen, opzetting van de buik, onpasselijkheid en soms zelf braken.

2. Vernauwing van de anus/rectum door terugkerende zweren/ fistels in het kader van de ziekte.

3. Verlies van goede werking van het laatste deel van de dikke darm door terugkerende ontsteking

Behandeling

De behandeling hangt natuurlijk in de eerste plaats af van de oorzaak die wordt vermoed of gevonden. Men spreekt over functionele constipatie indien geen andere oorzaak wordt gevonden dan een slechte darmwerking. Bij jonge mensen volstaat meestal aanpassingen van levenswijze (meer vezels, vocht, beweging, niet uitstellen van de stoelgang). Indien een terminale constipatie wordt vermoed kan gepaste kinesitherapie (biofeedback) soelaas brengen bij een deel van de patiënten.

Bij mensen met een langzaam werkende transit bij wie de aanpassingen van de levenswijze geen of onvoldoende resultaat opleveren kunnen laxativa worden ingeschakeld. Er bestaan verschillende types laxativa.

 

•              Middelen die het volume van de stoelgang verhogen zoals vezels. Vezels worden niet opgenomen vanuit de darm tijdens de vertering. Ze blijven in de dikke darm en helpen om water in de ontlasting vast te houden en zo de stoelgang zachter en volumineuzer te maken. Op die manier wordt het uitdrijven van de stoelgang bevorderd.

•              Osmotische producten die het water in de darm houden

•              Producten die de stoelgang verzachten

•              Middelen die de darm aanzetten tot uitscheiden van vocht

 

Sommige van deze middelen kunnen schadelijk zijn op lange termijn zodat het beter is deze geneesmiddelen niet chronisch in te nemen zonder eerst de arts te raadplegen.

Bij patiënten met IBD zijn er in principe geen contra-indicaties voor deze geneesmiddelen indien de ziekte in remissie is en er geen vernauwingen aanwezig zijn. Mensen met IBD hebben vaak de neiging zich een dieet op te leggen wegens dringende stoelgangsdrang. Een evenwichtige voeding blijft echter belangrijk evenals bewegen. Vezels zijn enkel tegenaangewezen bij vernauwingen in de darm (enkele voorbeelden van vezelrijke producten zijn champignons, asperges, noten).

Meer drinken ?

Er bestaat geen eensgezindheid over het feit dat meer drinken constipatie zou verbeteren. Het water dat we drinken wordt immers door het lichaam gerecupereerd en komt niet rechtstreeks in de dikke darm terecht.

Algemeen kan worden samengevat dat bij klachten van constipatie bij patiënten met IBD eerst en vooral een vernauwing van de darm moet worden uitgesloten. Bij een ziekte in remissie zonder vernauwingen, is de aanpak van constipatie grotendeels dezelfde als deze bij niet-IBD patiënten

CCV-VZW

Groeneweg 151
3001 Heverlee
[email protected]
[email protected]ok.com
0472/51.63.51 of 0468/27.70.52

 

     

Stuur je post naar

Domein Borgeind
Borgeindstraat 13/5
2900 Schoten

 

     

Bezoek ons ook op

Website administrator: Vincent Reynders.

 

     
Back to top