Klinische studies: samen werken aan de behandelingen van morgen
Nagelezen door Dr. Filip Baert
Als IBD-arts zien wij dagelijks de impact van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa op het leven van patiënten. Voor veel patiënten voelt de zoektocht naar de 'juiste' behandeling soms als een marathon. Hoewel de behandelingen de afgelopen decennia enorm zijn verbeterd, is er bij een deel van de patiënten nog steeds nood aan betere, krachtigere en duurzamere oplossingen. Maar wist je dat er een optie is die vaak over het hoofd wordt gezien, namelijk deelname aan een klinische studie? Klinische studies zijn cruciaal voor de medische vooruitgang. Zonder patiënten die aan deze onderzoeken deelnemen, zouden we geen nieuwe en betere behandelingen voor IBD kunnen ontwikkelen. Maar ze zijn meer dan alleen 'onderzoek'. Voor patiënten met IBD kunnen ze een heel concrete en waardevolle behandeloptie vormen.
Toegang tot de Zorg van Morgen
De meest tastbare reden om deel te nemen, is de kans om toegang te krijgen tot de nieuwste, mogelijk veelbelovende medicatie en dat vaak jaren voor deze voor het grote publiek beschikbaar is. Bovendien worden patiënten in een klinische studie zeer nauwgezet en frequent opgevolgd door een gespecialiseerd team van artsen, verpleegkundigen en onderzoekers. Dit betekent extra zorg, extra controles en de geruststelling dat deelnemers nauwlettend in de gaten worden gehouden. Patiënten krijgen de best mogelijke beschikbare zorg en dragen tegelijkertijd bij aan de toekomst van IBD-behandelingen.
Welke medicijnen zijn er in ontwikkeling?
De wetenschap staat niet stil. Waar we vroeger voornamelijk anti-TNF-medicatie hadden, beschikken we nu over diverse JAK-inhibitoren (remmers), S1P-modula toren en anti-IL23-middelen. Maar de écht nieuwe 'targets' zitten in klinische studies. Deelnemers krijgen de kans om een pionier te zijn in de behandeling van morgen.
Enkele nieuwe moleculen en mechanismen in onderzoek (2026):
• TL1A-blokkers (bv. PRA023, Afimkibart, Tulisokibart): Dit is een van de meest veelbelovende nieuwe klassen. TL1A is een ontstekingsmolecule die niet alleen betrokken is bij ontsteking, maar ook bij fibrose (littekenvorming) in de darm. Door die te blokkeren, hopen onderzoekers een dubbele werking te bereiken: de ontsteking remmen én de littekenvorming tegengaan, wat vooral bij de ziekte van Crohn cruciaal is.
• RIPK1-remmers (bv. Eclitasertib): Deze 'small molecules' richten zich op het remmen van celdood in het darmslijm vlies. Het idee is om de darmwand te helpen herstellen door de ontstekingsgerelateerde celdood te verminderen.
• Andere 'Small Molecules': Naast de reeds goedgekeurde JAK-remmers en S1P-modulatoren, zijn er nog tal van andere kleine moleculen in ontwikkeling die specifieke stappen in het ontstekingsproces blokkeren.
Waarom klinisch onderzoek in België cruciaal is
Veel van deze internationale studies hebben ook onderzoekscentra in België. We zijn een klant land, maar hebben wel een uitzonderlijk sterke reputatie op het gebied van medisch onderzoek, zeker voor aandoeningen zoals IBD. Onze gespecialiseerde centra en artsen staan internationaal hoog aangeschreven.
Deze sterke positie moeten we koesteren.
Als Belgische patiënten deelnemen, zorgen zij ervoor dat de expertise en de nieuwste kennis over IBD-behandelingen in ons land blijft en zich verder ontwikkelt. Het garan deert dat de Belgische IBD-patiënt ook in de toekomst kan rekenen op de snelste toegang tot de meest geavanceerde thera pieën en de beste zorg. Deelnemen is niet alleen een stap voor de patiënt, maar ook een investering in de toekomst van de Belgische IBD-zorg voor iedereen.
Hoe vind je de juiste studie?
Artsen begrijpen dat de zoektocht naar beschikbare klinische studies complex kan zijn. Gelukkig zijn er steeds meer hulpmid delen beschikbaar:
1 . Jouw behandelend team: Dit is het eerste en belangrijkste aanspreekpunt . Jouw gastro-enteroloog kent jouw medi sche situatie het best en weet welke studies binnen het eigen ziekenhuis of in het netwerk van collega's lopen . Vraag er expliciet naar tijdens je volgende consultatie!
2 . Website van je ziekenhuis: Veel IBD-centra vermelden actieve studies op hun eigen webpagina .
3 . Online database