Terug naar werk tijdens ziekte

Steeds meer mensen die langdurig arbeidsongeschikt zijn, worden door hun ziekenfonds uitgenodigd voor een gesprek bij de adviserend arts. De adviserend arts is de arts van het ziekenfonds en beoordeelt de arbeidsongeschiktheid en het mogelijke arbeidspotentieel: welke mogelijkheden iemand eventueel nog heeft om later opnieuw aan het werk te gaan.

Na een medisch onderzoek kan de adviserend arts contact opnemen met een terug-naar-werkcoördinator. Ook de werknemer zelf kan op eigen initiatief contact opnemen met zo’n coördinator.

Wanneer de adviserend arts oordeelt dat werkhervatting op termijn mogelijk kan zijn, kan begeleiding worden opgestart gericht op aangepast werk, opleiding of een geleidelijke terugkeer naar de arbeidsmarkt.

Voor sommige patiënten verloopt dit ondersteunend en positief. Anderen ervaren onzekerheid of druk, zeker wanneer zij zelf het gevoel hebben dat hun gezondheidstoestand werkhervatting nog niet toelaat. Zeker bij chronische aandoeningen met vermoeidheid, pijn, opstoten of onvoorspelbare klachten kan de spanning tussen medische realiteit en administratieve verwachtingen groot zijn.

Sinds 1 januari 2026 veranderde de regelgeving rond arbeidsongeschiktheid en werkhervatting bovendien op verschillende punten. Zo kan een werknemer nu al vóór een volledige uitval vragen om aangepast werk. Ook werkgevers moeten duidelijker communiceren over contact tijdens ziekte. Daarnaast kan een bezoek aan de arbeidsarts vóór de terugkeer naar het werk helpen om samen te bekijken welk tempo en welke aanpassingen haalbaar zijn.

Voor werknemers die langdurig arbeidsongeschikt zijn, werd het re-integratiebeleid verder uitgebreid. Er komt sneller een beoordeling van het mogelijke arbeidspotentieel en trajecten kunnen vroeger opgestart worden. Tegelijk ervaren sommige patiënten hierdoor ook meer druk, zeker wanneer hun medische situatie nog erg onstabiel is.

Eens een terug-naar-werktraject wordt opgestart, is het in principe verplicht om eraan mee te werken.

Het ACV heeft zich jarenlang verzet tegen sancties voor werknemers die arbeidsongeschikt zijn. Toch werd ervoor gekozen om binnen het systeem met sanctiemechanismen te werken.

Sinds 1 januari 2026 zijn de regels bovendien strenger geworden.

Wanneer iemand langer dan tien weken arbeidsongeschikt is, stuurt het ziekenfonds een vragenlijst op. Die moet binnen de twee weken ingevuld worden teruggestuurd. Gebeurt dat niet, dan kan de ziekte-uitkering met 10% verminderd worden. Zodra de vragenlijst alsnog correct wordt bezorgd, wordt opnieuw de volledige uitkering uitbetaald.

Daarna kan het ziekenfonds iemand oproepen via de terug-naar-werkcoördinator. Wie zonder geldige reden niet op een afspraak verschijnt of weigert mee te werken aan het traject, riskeert dat de ziekte-uitkering geheel of gedeeltelijk wordt geschorst volgens de toepasselijke regelgeving.

Het is daarom belangrijk om uitnodigingen en afspraken ernstig te nemen en tijdig te reageren wanneer aanwezigheid om medische redenen niet mogelijk is.

Nieuw sinds 1 januari 2026 is ook de verplichte inschrijving bij VDAB wanneer bij een evaluatie arbeidspotentieel wordt vastgesteld. Wie zich niet inschrijft, riskeert opnieuw een vermindering van 10% van de ziekte-uitkering.

Sancties mogen echter niet automatisch toegepast worden wanneer medische redenen de medewerking onmogelijk maken.

Wanneer een adviserend arts beslist dat iemand niet langer arbeidsongeschikt is, gaat het om een formele beslissing met belangrijke gevolgen voor de uitkering.

Volgens de regelgeving kan tegen zo’n beslissing beroep worden ingesteld bij de arbeidsrechtbank binnen drie maanden nadat de beslissing officieel werd meegedeeld.

Dat betekent concreet:

• je hoeft niet zomaar akkoord te gaan als je behandelende arts vindt dat je nog arbeidsongeschikt bent; 
• je mag de medische beoordeling laten herbekijken; 
• de arbeidsrechtbank kan een onafhankelijk medisch deskundige aanstellen; 
• als je uiteindelijk gelijk krijgt, kunnen uitkeringen met terugwerkende kracht worden uitbetaald. 

Veel patiënten ervaren zo’n beslissing als erg stressvol. Toch is het belangrijk om te weten dat beroep aantekenen niet hetzelfde is als “weigeren om te werken”. Je betwist dan de medische beoordeling, niet het principe van begeleiding of re-integratie.

Sommige patiënten merken dat hun houding verkeerd geïnterpreteerd wordt als “niet willen meewerken”, terwijl zij vooral willen aangeven dat werkhervatting volgens hun behandelende arts momenteel medisch niet haalbaar is.

Daarom kan het helpen om schriftelijk duidelijk te maken:

• dat je bereid bent mee te werken aan gesprekken en procedures; 
• maar dat je medische situatie volgens je behandelende arts beperkingen veroorzaakt. 

Schriftelijke communicatie kan helpen om misverstanden achteraf te vermijden.

Een terug-naar-werktraject kan voor sommige patiënten een waardevolle stap zijn richting herstel en re-integratie. Maar begeleiding heeft enkel kans op slagen wanneer rekening wordt gehouden met de medische realiteit, de belastbaarheid en het tempo van de patiënt.

Je hoeft niet alles alleen uit te zoeken. Correcte informatie, goede communicatie en een degelijk medisch dossier kunnen helpen om meer duidelijkheid en rust te creëren in een vaak moeilijke periode.

De uitgebreide versie van dit artikel met bijkomende uitleg en aandachtspunten kan je lezen op de website van het Vlaams Patiëntenplatform.

Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen individueel juridisch of medisch advies. Regelgeving rond arbeidsongeschiktheid en re-integratie kan wijzigen.